|
Rëzbûna : E / Ë E : Sıralaması ***********
E 1 = 1 Türkçede iyelendirme veya müteallik kılmalarda sözcük sonlarına gelen dır ,tır, yor ,dir ,dur, dür ifadesinde kullanılır 2 İşaret ve istek kipinde sözcük önlerinde de kullanılır , E , Artık , Gayrı / Gayri 3 Hem işaret zamirlerinde hem işaret kipinde sözcük önlerinde geçer 4 Ünlemlerde E ,Tabi , Evet anlamında kullanılır 5 Sözcük sonlarında istenilen gibi ol anlammında kullanır , Kürtçede bûn olma fiilinin ve çekim kalıbının başka bir şeklidir 6 Arapcada bin türkçede nın , din , mın gibi birini birinin oğlu veya kızı için ifadede kullanılır *** Ev e = Budur *** Dıçıne = Biçiyor *** Dıxine = Düşürüyor *** Dırane cûyine = Çiğneme dişi , Öğütücü diş *** E merıvek usa tunne = E öyle biri yok *** E wana = 1 (rgd) Onlar 2 Herhangi bir şeyi işaretle gösterme *** E warë = Gel artık , Gel gayrı *** E bese = Yeter artık , Yeter gayrı , E yeter *** *** Dıçııne = Biçiyor *** Bıwe = 1 Götür 2 Ol *** Bısekıne = Dur *** E te ne dit ? = Tabi sen görmedinmi , Evet sen görmedinmi , E sen görmedinmi ? *** E teji dit = E sende gördün *** Hesene şıvan = Çoban hasan *** Mıhemere eybo = Eyib oğlu mehmet *** Fate / Fateye evdal = Avdalın fatması , Avdal kızı fatma *** Kure Behrem = Bayram oğlu , Bayramın oğlu *** Hespe bûkë = Gelinin atı
Ë 1 = İşaret edatı , Dişi isimlerde özgü son takı 2 Vurgu ve ünlem ifade eder , Olumlama ünlemi *** Ën = Çoğul , Lar , Ler *** Ën nav meda = İçinizdekiler *** Zeynë = Zeynep *** Gulë = (rgd) Gül , Güllü *** Ëyşanë = Ayşe *** Bıra’yë mı = Kardeşim *** Xûşkë mı / Xûşkä mı = Kız kardeşim *** Qizë / Keçë ! = Hey kız ! *** Ë me = Bizimki *** Ë we = Sizinki *** Ë qenc = İyi olan , Pek olan *** Ë bedew =Güzel olan , Güzeli *** Ën rınd = Güzellerden *** Canë = Canım *** Kanë ? = Hani ? *** We dınë = Öteki dünya *** Kurdıstanë = Kürdüstana (*57) << bkz Ya , Yë Çoğul için : Ën , Yën >>
Ë 2 / Ëdi = Artık , Yeter , Yetme , Daha , Gayrı *** Ën Çoğul , lar ,ler *** Ën rast = 1 Düz olanlar 2 (ad) Dürüst olanlar *** Ë hë çıwe = Daha ne olsun , Daha ne olsun ki *** Ë Usa bû / Ëdi usa ne = Öyle oldu gayrı , Öyledir artık *** Ë bese / Ëdi bese ! = Yeter artık , Yeter gayrı , Yetti artık be ! *** Ë hë çıbû ? = Daha ne oldu gayrı ? *** Ë hë çıbıwe ? = Daha ne olsun ki ? *** Ë bû yë ! = Olmuş artık ! *** Ë me yeki dı dit = Artık biz başka birini bulduk , Başka birini gördük gayrı *** Paşkë = Sonra (*57)
Ë 3 / Yë [dç] = 1 Türtçede son ek ; de , da , ik , im , ım ,in , ın , ki 2 Veya , Ve , Başka , E , Öyle ise *** Ën = Çoğul , lar , ler *** Ën Wederë = Ordakinler , Orada kinler *** Ën xwedi şeref = Şerefi olanlar , Şerefliler *** Ë viji = Ve bunuda , Veya bunuda *** Ë roki dın / Ë rojeki dınë = Veya başka bir gün , Artık başka bir gün *** Ë me jera got ! = E biz kendisine söyledik ! *** Ë Mejı birnekın ! = 1 Ve bizide unutmayın ! 2 Bizim kinleride unutmayın , Bizleride unutmayın ! *** Ë Mın / Yë mın = Benim / Benimki *** Ë vanaji = Ve bunlarıda , Veya bunlarıda *** Ë hë çı bıkım = Başka ne edeyim ki , E ne edeyim ki *** Roj’ë = Gündüzleyin *** Şev’ë = Geçeleyin *** Ë kareki dı ... = Veya başka bir iş ... *** Ë deriki dınë ... = Veya başka bir kapıya ... *** Ë rojaki dı ! = Öyle ise başka bir gün , Veya başka bir gün ! *** Ë mı = 1 Benimki 2 Meramım (*57) << bkz Veya için : Anjı Ve için : Û >> Ë 4 = Bezginlik ifade eden Be sözü , Gına Gına getirmek , Neme nelik , Soru edatı , Daha veya sonra anlamında , Türk'çede son ek dir , dır *** Ën = Çoğul , lar , ler *** Ën bawermend = İmanlılar *** Ën gundi = Köylülerden *** Ë çı bûyë ? = Ne olmuş be ? *** Ë xwedë cc meraji kerime ! = Allāh cc bizede kerim ! *** Ë hış ! = Sus be , Sus artık ! *** Ë mırra çı = ( iron ) Bana ne , Bana hava hoş (*57) << bkz Gına için : Bëzar’î , Acızbûyin >>
Ecew / Eceb = 1 Acaip / Acāip , Hayret , Tuhaf , Garip , İlginç , Olağandışı hāl ve durum 2 Eksantrik , Çarpık 3 Gülünç , Komik 4 Enteresan 5 Ucūbe *** Ecew mayin = Acaip kalmak / Acayip kalmak , Yadırgıda kalamak , Tuhaf kalmak *** Tışteki ecew = Tuhaf bir şey , Acaip bir şey *** Tışte ecew = Acayip şeyler , İlginç şeyler , Tuhaf şeyler *** Ecewi = Acayiplik , Yadırgatıcı durum *** Ecewki = Acayipçe , Acayipane *** Ecewti = Acatiplik , Tuhaflık , Gariplik *** Kureki zehf ecewe = Çok tuhaf bir oğlan , Pek acayip bir oğul , Aceyiane bir oğlan *** Roja ecew = Garip günler , İlginç günler *** Herd ecew hatıne rû hev = İki acayip gelmişler yan yana *** Ser wi jıni qet ecew derneketıye = Bu kadından daha acayibi çıkmamış *** Tıştne ecew të mı dıwine = Garip şeyler gelip beni buluyor , Tuhaf şeyler gelip bana çatıyor *** Merıveki ecew = Garip biri , Yuhaf birisi < bkz Sosret , Pey 2 >> { Diğer Diyalekt’ler : Behit , Beacewi , Mostre , Seyr , Pûst , Peypûst , Sersûhëner }
Ecıbandın = 1 Acayiplik , Tuhaflık 2 Acayipleştirme /Acayipleştirmek , Tuhaflaştırmak , Olağan dışı etmek , İlginçlikleştirmek , İlgi cekici duruma getirmek , Hayret uyandırmak *** Ecewi kırın = Acayiplik etmek / Acaiplik etmek , Tuhaflık etmek / ... yapmak , İlginç hāllerde bulunmak , Hayret uyandırıcı durum eylemek << bkz Metel , Metelbûyin >>
Ecewbûyin / Ecewbûn = Acaip olmak / Acaip kalmak , Acayip kalmak , Acayipleşmek , İlginçleniş , Tuhaflanış / Tuhaf olamak , Yadırgamak
Edetvan [adj] = 1 Gelenekci , Ādetci , Ananeci , Görenekci 2 Kuralcı *** Edetvani = Gelenekcilik , Ananecilik , Görgücülük , Adetsellik *** Edeti = Alışıla gelen , Ādetlik ,Geleneksellik
Edet [tra] = 1 Gelenek , Anane , Töre , Örf ,Görgü , Görenek , Ādet 2 Kural , Mutad / Mutat , Ādet hāline gelmiş olan 3 (mz) Huy , Tabiat , Alışkanlık *** Deri edetë = 1 Ādet dışı , Gelenek dışı , Anane harici 2 Kural dışı *** Dûri edatë / Dûri edetë = Ādet dışı , Ādetten uzak *** Gori edeta me = Ādetimize göre , Geleneklerimize göre *** Edeta kurdi = Kürt ādeti *** Edata Tırki = Türk ādeti *** Edata romi = Batı ādeti , Anadolu ādeti *** Edatame / Edetame = Ādetimiz *** Edatewe / Edetawe = Adetiniz *** Dewsa edetë = Ādet yerine , Gelenek yerine *** Ev ne edetemeye = Bu bizim ādetimiz değil , Anane için { Diğer Diyalekt’ler : Kurm , Gertev , Banek , Kevneşopi }
Edetbûyin / Edetbûn [tra] = Ādet olmak , Gelenekleşmek , Ananeleşmek , Töreleşmek , Örf ve kurallarla olmak *** Bûye edet = Ādet olmuş *** Edete usa qe bıra newe = Böyle ādet olmaz olsun , Böyle tutum hiç olamaz olsun
Edetkırın = Ādet etemk , Gelenek hāline getirmek , Töreleştirmek (mz) Kural ve kaidelere çevirmek *** Kırıne edet = Ādet etmişler *** Neke edet ! = Ādet etme ! *** Ev ne edeteki yën kırıneye = Bu eylenecek ādet değil , Bu yapılacak ādet değil
Edetname [tra] = Ādetnāme , Gelenekler ve göreneklerin yazıldığı kitap veya broşür
Edew / Edeb [syn] = 1 Edep , Hayā , Utanma 2 Morel , Etik / Etika Ahlāk 3 Erdem / Ertem , Zerafet , İyi huy , Terbiyeli hāl (mz) Alayış 4 (mz) İffet , Hicap , Ar , Namus 5 (mz) 1 Nezaket , Tevazu ,Onur , Şeref 2Usul , Kaide *** Bë edew = Edepsiz ,Hayāsız , Terbiyesiz , Ahlaksız *** Bë edewi / Bë rëti = Sūi hareket , Yolsuzluk ,*** Bı edew = Edepli / Edeplice , Terbiyeli / Terbiyelice , Nezaketli / Nezaketlice , Ahlaklı / Ahlāklıca ***Dewsa edawë / Şûna edawë = 1 Edep yeri 2 Hayā yeri , Cinsel organ yeri *** Edewë jı bë edew himbûn = Edebi edepsizden öğreniş *** Mı edewë jı bë edew himbû = Edebi edepsizden öğrendim *** Edewa komeli = Toplumsal ahlā k , Etik anlayış << bkz Hicap için Şewal , Kaide için Tehr , Usa , Namus için Namus , Şeref için Şeref , Ar ve Onur için Rûmet , Terbiye için Terbiye >> { Diğer Diyalekt’ler : Rawişt , Puşul , Pûşıl ,Tore }
Edewti / Edebti = 1 Edebi , Edepli , Ahlāki , Törel 2 Görgülüce , Edeplice 3 Erdemlice , Etikselce << bkz Edewi >>
Edew gırtın = Edep tutmak , Edepleşmek , , Hayālanmak , Ar ve utanma durumu
Edewi / Edewti [syn] = 1 Edebi ,Edepli , Ahlāki , Görgülüce , Edeplice , Edipce 2 Erdemlice , Etikselce 3 Edeplisi , Ahlāklısı , Etiklisi << bkz Edebi , Wëjeyi >> { Diğer Diyalekt’ler : Toreyi }
Edebbûyin / Edebbûn = Edepli olmak , Ahlāki oluş , Etikli olamk , Erdemlı olamak *** Bë edew bûyin = Edepsizleşmek , Hayāsızlaşmak , Ar ve utanmayı terk etmek Edebkırın = Edep etmekm , Ahlālaşmak
Edebiyat / Edewiyat = 1 Edebiyat , Edep bilim , Ahlāk bilgisi , Ahlāk bilimi 2 Etik bilim << bkz Wëje >>
Edewxane / Destav = Apteshāne ,Tualet
Edebiyatvan = Edebiyatçı *** Edewiyatvanî = Edebiyatçılık
Edewdan / Edewdayin = 1 Edeplendirmek , Edep vermek 2 Terbiyelendirmek , Görgüleştirmek
Edewmen = 1 Edip , Edebiyatla ilgilenen , Edebi eser teşkil eden , Nesir yazarı 2 Edepli , Erdemli , Sayın ve saygılı , Onurlu , Ahlaklı , Kāmil insan
Edıl [syn] = 1 Ādil , Uygun veya uyum hāli , Yerinde 2 Vakar 3 (mz) Uslu , Terbiyeli *** Ne edıli (syn) = 1 Yerleşmedi 2 Uyuşmadı , Uymadı 3 Adil değil *** Në edılandın = Yerleştirilmiyor *** Gıliya edıli (syn) = 1 Uygun söz , Yerinde laf 2 Adil söz *** Seramıda edıli = Kafama yerleşti , Kafama yattı , Kafama uydu *** Fıkra edıli = Uygun fikir , Uyumlu fikir *** Edıl xeberdan = Uygun konuşmak 2 Adil konuşmak
Edılandın [syn] = 1 Yerleştirmek 2 Ādilleştirmek 2 Tabileştirmek , Uyumlu hāl aldırtmak veya eylemek 3 (mz) Nüfuzlaştırmak 4 İstikrarlaştırmak *** Seramıda ne edıli = Kafama yerleşmedi , Kafama uymadı *** Gıliya edılandi (syn) = 1 Uygun söz , Uyumlu laf , Yerinde söz 2 Adil söz *** Edılandına me (syn) = 1 Huzurumuz , Güvenimiz 2 İstikrarımız *** Edılandıne we (syn) = 1 Huzurunuz , Güveniniz 2 İstikrarınız *** Edılandına mıllet (syn) = Milletin huzuru , Milletin güveni , Milletin istkrarı *** Dewsëva edılandın = Yerine yerleştirmek *** Dıedıle = Yerleşiyor *** Pak ne edıli = İyi yerleşmedi , Tam yerleşmedi
Edılati [syn] = 1 Huzur , Güven , Sükūnet , Rahat 2 İstikrar 3 Ādilāne *** Edılatiya me = Huzurumuz , Güvenimiz *** Edılatiya we = Huzurunuz , Güveniniz
Ëdi = Artık , Gayrı , Bundan sonra , Burdan öteye << bkz De >>
Efendi [syn] = 1 Efendi , Kibar , Nazik 2 (mask) Bey , Beyfendi / Bey efendi 3 (f) Hanım *** Efenditi = Efendilik *** Efendiyek = Bir efendi *** Bıwe efendi = Efendi ol , Kibar ol (mz) Mezaketli ol *** Mina efendiya / Nota efendiya = Efendi gibi *** Ez efendime = Ben efendiyim *** Tuji efendiwe = Sende efendi ol *** Efendiyä qestinga / Efendiyë qestinga = Uydurma efendi , Yapmacık efendi , Yalancıktan efendi , Rol icabı efendi *** Efendibûyin = Efendi olmak *** Efenditi = Efendilik *** Efendiyam = Efendim , Bayım *** Bû efendi lë ... = Efendi oldu fakat ... << bkz Kıbar Hanım için Xanım >>
Egle =1 Geç , Yetişmeyen vakit 2 (ss) Tehir *** Bë egle = Gecikmesiz , Tehirsiz , Rötarsız *** Bı egle = Gecikmeli *** Zehf egle = Çok gec , Geçce << bkz Dereg >>
Eglebûyin / Eglebûn = 1 Gecikme / Gecikmek , Erteleniş , Eğleşmek / Eyleşmek 2 Teehhür etmek , (ss) Tehir oluş , Rötar 3 Muahhar , Sonraya kalış *** Egle bû = Gecikti , Gecikti << bkz Deregbûyin >>
Eglekırın = 1 Geciktirmek , Gec bırakmak , Eyleştirmek / Eğletmek , Erteletmek 2 (ss) Tehirletmek , Geriye bırakmak *** Hat egle kırın = Geciktirildi , Ertelendi , Tehirletildi *** Dan eglekırınë = Geciktirildi , Erteldirildi , Tehirlendi << bkz Derengkırın >>
Eglevan = Geçiken , Geçiktiren , İşine tam zamanında gelmeyen , Safsafklayıcı , Ertelenen , Eyleşen
Edetzani /Edetzanısti = Töre bilim , Örf ve adet bilimi , Kültür bilim << bkz Çandzani >>
Ëki [ adv ] = Zamir , Zarf , Belirsiz zaman belirteçi , Kişi veya kişilerle ilgili *** Ëki ew dıkır ... = Onun yaptıkları mı ... *** Ëki ( Ëwi ) ez zanım = Benim bildiklerim *** Ëki ( Ëwi ) hatiye serame ne gotın ! = Başımıza gelenler söylenmiyor !*** Ëki tepûşamada ... = Sıra (fırsat ) Bizdeyken ... << bkz Ew , Ëw >>
Elamkırın [syn] = 1 Haber vermek , Bildirmek , Malūmat eylemek 2 İhbār etmek
Elk [ fig / urspr ] = 1 Doğum yapan loğosal anneye ve bebeğe Musallat olduğuna inanılan kötü ruh 2 Dişi şeytan , Lilit << bkz Kaus , Kawus >>
Elo 1 [tel] = Alo , Telafon sözü , Buyrun
Elo 2 / Elo elo [zoo] = Hindi , Gulugulu *** Qurebûna elo eloya = Hindi kabarması , Hindi böbürlenmesi { Diğer Diyalekt’ler : Şami , Mırişka şamë , Cılok , Alok }
Endaze 1 [geom] = Geometri << bkz Hendese >>
Endaze = Endāze , Ölçü , Mikyas , 2.65 santim tutarında ölçü << bkz Pivan >>
Erd [syn] = 1 Toprak (geol) Arazi , Yerey 2 Zemin 3 (geol) Yer , Yüz / Yer yüzü , Kara parçası, Arz (mz) Yer kabuğu 3 (mz) Mevki , Mahal ,Mekā 4 Zemin *** Erde we = Toprağınız , Araziniz , Yeriniz *** Erde bë xweyi = Sahipsiz arazi , Sahipsiz toprak *** Erd cotkırın = Toprak sürmek , Toprak nadaslamak , Çift etmek *** Erd kırin = Arazi satın almak , Toprak satın almak *** Erd fırotın = Toprak satmak , Arazi satmak *** Erde mirat = Miras arazi *** Erd kolin = Yer kazmak , Toprak kazmak *** Bına erdë = Yer altı , Toprak altı *** Ser erdë = Yer üstü , Yer yüzü , Toprak üstü *** Erde çinara = Komşu arazisi *** Erd kewş kırın = Arazi keşifletmek *** Erdë rûnıştın = Yere oturmak *** Erde fera / Dewsa fera = Çanak yeri , Çanak veya tabak yeri *** Erda kë ? = Kimin yeri ? *** Erdëva gırtın (syn) 1 Yere tutkallanmak , Yere yapışmak 2 Utanmadan yere kadar düşmek 3 Yerine alıkoymak veya yerine rehin tutmak *** Mı erdëva gırt = (mz) Utanmaktan veya sıkılmaktan dolayı yerle bir oldum anlamında bir değim *** Erd gırtın = Yer tutmak , Arazi tutmak *** Erdeva kışandın = Yerden sürümek , Yer yüzünden sürümek ,Yerden çekmek *** Erde şoreke = Çorak yer , Tuzlu topraklı arazi *** Erdë hetta jorë = Yerden ta yukarıya kadar *** Erde ziya = Kuru yer *** Erde şıl = Islak yer *** Erdë xıstın = 1 Yere çalmak , Yere vurmak veya çarpmak 2 Yere düşürmek *** Erdë ketın = Yere düşmek *** Guhe erdëji heye = Yerinde kulağı var *** Erd rakırın = Toprak bellemek , Toprağı alt üst etmek , Nadaslamak *** Ev erde baveteyë ? = Bu babanın yerimi ? *** Erde evda = Elin yeri , Elālemin yeri *** Erdë rûnıştınë = Oturma yeri *** Erdë rûnıştın = Yere oturmak *** Erde çûyin hatınë = Gidiş geliş yeri *** Erde çandınë = Ekim yeri ; Ekme veya dikme yeri *** Erda te ser çeva û serane = Yerin baş ve göz üstine *** Erde cotkırınë = Sürme yeri , Nadas yeri , Çift yeri *** Erd ıstandın = Yer almak *** Erd kırın = Yer etmek *** Sıvre erdë = Yer sofrası *** Erd paçkırın = Yer öpmek *** Erd dayin = Yer vermek *** Erd erdi = Yer yer *** Erdeva yek kırın = Yerle bir etmek *** Erd erdëva hejandın = Yer yerinden oynatmak *** Erd germ kırın = Yer ısıtmak *** Erdëva jımartın = Yerinde saymak *** Erde gund = Köy yeri *** Erde kon vegırtınë = Çadır kurma yeri , Çadır açmak yeri *** Erde par = Geçen yılki yer *** Erde bervi ro = Güneşe doğru olan yer , Yerberi , Dünya mahrekinin güneşe en yakın kısmı *** Erd kışi = Yer çekimi *** Sëva erdë = (bot) Yer elmesı *** Fıstıqe erdë = (bot)Yer fıstığı *** Qata erdë = Zemin kat , Yer katı *** Mışke kor = (zoo) Yer sıçanı , Köstebek *** Bë erdi = Yersizlik *** Bë erd = Yersiz (mz) Yurtsuz << bkz Mevki veya Mekān için Şûn , Dews >>
Erdnas [rgd] = Yer bilimci , Arziyatçı , Jeolog
Erdnasi = Yer bilimi , Yer bilim
Erdnasiyat = Arziyat , Jeoloji , Yer inceleme bilimi
Erdhej = Deprem , Zenzele ; Yer sarsıntısı
Ere = Hele / Helebak , Bakhele ,Vaybe , İşaret veya ünlem lafzı *** Ere ka = Ver bakayım *** Ere warë = Gel bakayım *** Ere Bëje = De bakayım , Söyle bakayım *** Ere viya = Hele buna , Hele bak buna *** Ere vi û mı = Hele buna ve bana , Hele bak buna ve bana *** Ere viya = Hele buna , Hele bak buna
Erë [syn] = 1 Evet , Hayhay , Tabi , Baş üstüne , Tamam , Peki , Oldu , Ya , Öyledir 2 Onay 3 (rel) Amin *** Erë raste = Evet doğrudur *** Erë îro … = Evet bu gün … *** Erë mı bıhist = Evet ben duydum << bkz Belë , Lë 5 , Lebë >>
Ërë = Bayanlar ararsı Ünleme sözü , Gı , Hello anlamında bir söz *** Ërë îsal zozan ça derbazbû = Gı bu yıl yayla nasıl geçti *** Ërë dergıstiyamı … = Gı sevgilim … *** Ërë ez dıçım ser kaniye = Gı ben gidiyorum pınar başına *** Ërë berdeliyate këye ? = Gı senin berdelin kim ? << bkz Lë 1 , Lëlë >>
Erë kırın [syn] = Evetlemek , Kabul etmek , Onaylamak , Testiklemek / Tasdik etmek , Olumlamak Erëbûyin / Erëbûn [syn] = 1 Evetleniş , Evetlenmek , Kabulleniş , Kabul olunma , Onaylanış , tesdiklenmek 2 (mz) Olumluluk , Olumlanma
Erkan = Erkān
Ertem = Ertem << bkz Laq >>
Esl = Asıl , Köken , İptidaī 2 Menşe , Evveli 3 Unsur , Elaman 4 Element ( Gewher ) Katışıksız saf , Sade 5 Ari , Aryen , Has 6 Eşsiz ve benzersiz 7 Mebde , Kaynak , Kök , Temel , Esas 8 Özgün , Orijin , Orjinal 9 Sahi 10 Hakikī , Gerçek , Harbi ( Rgd ) Salt , Arı , Halis *** Esl esasawi = Bunun aslı esası *** Esleme Kurde = Aslımız Kürt , Kökenimiz Kürt *** Ësla wi tışti = Bu şeyin menşeyi *** Esıl ew’ë = Unsur o , Elaman o *** Esıl ewın = Asıl onlar , Unsur onlar *** Esle Nijad = Ari ırkı << bkz Xalıs , Xas Temel için : Bıngeh ; Köken için : Bınçırk ( bot ) ; Kaynak için : Kani , Çevkani Sade için : Sade >> { Diğer Diyalektler : Mëw , Reg , Bınaçe , Bınaxe , Xweder , Hëman , Regez , Sereta , Jande , Lem , Rıpın , Xwir , Sahar , Pet , Xwerû , Safi , Saltgir Tëkûz }
Eslen [ urspr ] 1 = Aslen , Gerçekten , Asıl , Haddizatında , Sahiden , Esasen 2 ( Adv ) Anasal , Aslında , Özünde 3 Öğesel , Aslī , Unsurī 4 Elamansel 5 Elementer 6 Hakikī , Doğru , Fiilī , Gerçek , İçyüz *** Eslen usa wu = Haddizatında öyleydi *** Esle wi = Bunun iç yüzü , Bunun aslı *** Kurme dare jı ësle dareye . = ( red ) Ağaçın kurdu kendi özündendir .
Esl / Esıl = 1 Asıl , Saf , Katışıksız olan 2Asli , Unsur << bkz Esıl >>
Esıl = 1 Asıl , Aslen , Soy itibari ilen , Köken , Asil 2 Yapı itibaren öz olan veya temel olan , Saf 3 Som 4 Hakiki , Orjinal , Orijin 4 Ari *** Bë esıl = Asılsız , Menfi (mz) Hakiki olmayan *** Xwina esıl / Xûna esıl = Asil kan *** Hespe esıl = Saf kan at *** Esılti = 1 Asillik 2 Aslenlik *** << bkz Torın , Xalıs , Xas >>
Esılbûyin / Esılbûn = 1 Asil olmak Ari olmak , Saf ve katışıksız olmak 2 Asilleşmek
Esılıyat = 1 Köken bilim , Meşe ve mebdede husul zuhur 2 Aslıyet , Asıliyet , Aslını taklitten ayırma ilmi 3 Orjinalite , Orijin , Mübdi ( edb) 4 f Başlangıç , Bidāyet , Evvel ve ibtida
Esılzade = Asilzade ; Bey efendi *** Esıl zadeti = Asil zadelik << bkz Sergewre >>
Ev [syn] = 1 (adj / interr) Bu , Şu 2 Belirteç , İlgeç , Şu veya bu gibi durumlardaki şeyi ifade için kullanılır *** Ev dıgot = Bu diyordu , Bu demişti *** Ev ë = Bu dur , Bu *** Ev ne bû = Bu olmadı *** Ev ne dit = Bu görmedi *** Ev çënebû = Bu yapılmadı , Bu edilmedi , Bu olmadı *** Ev zûva tım vi qaydi dıke = Bu her daim bu tarzda ediyor , Bu hep bu kaidede ediyor , Bu öteden beri sürekli bu durumda ediyor *** Evite ne bû = Bu ettiğin olmadı , Bu edişin olmadı *** Ev çıqas dıgıre ? = Bu ne tutar , Bu ne eder , Bunun tutarı ne ? *** Ev duh celeweki îroji celeweki ... = Bu dün başka türlü , bu günde başka türlü ...*** Ev tenge = Bu dardır *** Ev fıreye = Bu geniştir , Bu boldur *** Ev raste = Bu doğrudur , Bu gerçektir *** Ev rë dıce bervi gund = Bu yol gider köye doğru , Bu yol gider köy istikametine *** Ev çend salın ? = Bu kaç yıldır ? *** Ev zehf derewa dıke = Bu çok yalan ediyor , Bu çok yalan yapıyor *** Ev ez , evji tu = Bu ben , buda sen *** Ev kevıra seri neşkene = Bu taş kafa kırmaz , Bu taş baş kırmaz *** Vi rojida / Ev rojda = Bu günde *** Ev çı xale = Bu ne hāldir *** Ev dıle ... = Bu gönüldür ... *** Ev hespe... = Bu attır... << bkz Vi >>
Evser = Taç
Eyb = 1 Ayıp 2 Özür , Kusur , Galat 3 Sehiv 4 Rezalet , Kepazelik , Maskaralık *** Eyba te = Ayıbın *** Eyb tune = Ayıp yok *** Eyb veşartın = Ayıp saklamak *** Eybaki ... = Bir ayıp ... *** Ne eybe = Ayıp değil *** Zehf eybe = Çok ayıp *** Gıliya eyb = Ayıp söz *** Eybe në gotın = Ayıptır denilimiyor , Ayıptır söylenmiyor *** Eyb ne kırın = Ayıp etmemek *** Eyba te an eyba mı ? = Senin ayıbımmı yoksa benim ayıbımmı ? *** Bı eyb = Ayıplı *** Bë eyb = Ayıpsız << bkz Şerm >> { Diğer Diyalekt’ler : Fihët , Fehët , Kinët , Fedi }
Eybbûyin / Eybbûn = Ayıp olma veya olmak , Ayıplanış
Eybkırın = Ayıp etmek , Utanılacak şey etmek , Tahkir etmek
Ez = Ben , Birirnci tekil şahıs zamiri , Kendim *** Ez û viyava = Ben bu ile , Ben bununla *** Mıra dıgot , xençimı kesek tunnewu , ez tenëwum = Bana dedi , benden başka kimse yoktu , ben yanlız idim *** Ez xwe seraxwe = Beb kendi başıma = Ez , tu , ev hevra dıkarın . = Ben , sen , bununla edebiliriz . Ben , sen buyla yapabiliriz .*** Ez nızanım = Ben bilmiyorum , Ben anlamıyorum *** Ez wana beledım = Ben onları biliyorum , Ben onlara yabancı değilim *** Ez rebene xwede = Ben Allahın zavallısı *** Ez dıgotım , ewji dınıvisand = Ben söylüyordum , oda yazıyordu , Ben diyordum oda kaleme alıyordu *** Eze bınivisım = Ben yazacağım *** Ez wi behsi zûva bıhistım = Ben o denileni çoktandır duydum *** Eze binım = Ben getireceğiğm *** Ez netë = Ben hariç , Bendahil değil (lt) Ben başı dışarı *** Ez qurban = Ben kurban *** Ez hatım , hûn dıçın = Ben geldim , siz gidiyorsunuz *** Eze bëmë lë ... = Ben geleçeğim fakat ...*** Ezji = Brende *** Ezji şaşmam = Ben şaşa kaldım , Bende şaşıp kaldım *** Ez na , ew mı kır xwera dıjmın ! = Ben değil , o kendisine beni düşman etti ! *** Ez hınek rûva ketım / Ez hınek laqırdi kırım = Ben biraz takıldım , Ben biraz gırgır geçtim , Ben biraz şakalaştım *** Ez xwe = Ben kendim << bkz Mı / Mın , Xwe 2 >>
Ezdem = 1 Sanma , Kanı , Varsayım 2 Sanıyorum , Herhalde , Kanıma göre , Tahminime göre *** Ezdem duh na për hatinbe = Herhalde dün değil eveli gün gelmişler *** Ezdem gasimı dıke = Herhalde beni çağırıyor , Her halde beni ünlüyor *** Ezdem hûn tırkekiva zewac ... = Kanıma göre siz bir türkle evlilik ...
|