E PDF Print Email



Rëzbûna : E / Ë
E  : Sıralaması
***********


E 1  = 1 Türkçede iyelendirme veya müteallik kılmalarda  sözcük sonlarına gelen dır ,tır, yor ,dir ,dur, dür ifadesinde kullanılır 2 İşaret ve istek kipinde sözcük önlerinde de kullanılır , E , Artık , Gayrı / Gayri 3 Hem işaret zamirlerinde hem işaret kipinde sözcük önlerinde geçer 4 Ünlemlerde E ,Tabi , Evet anlamında kullanılır 5 Sözcük sonlarında  istenilen gibi  ol  anlammında  kullanır , Kürtçede  bûn  olma fiilinin ve çekim kalıbının başka bir şeklidir 6 Arapcada bin türkçede  nın , din , mın  gibi birini birinin oğlu veya kızı için ifadede kullanılır *** Ev e = Budur *** Dıçıne = Biçiyor *** Dıxine = Düşürüyor ***  Dırane cûyine = Çiğneme dişi , Öğütücü diş *** E merıvek usa tunne = E öyle biri yok *** E wana = 1 (rgd) Onlar 2 Herhangi bir şeyi  işaretle gösterme ***  E warë = Gel artık , Gel gayrı *** E bese = Yeter artık , Yeter gayrı , E yeter  *** *** Dıçııne = Biçiyor *** Bıwe = 1 Götür 2 Ol ***  Bısekıne = Dur *** E te ne dit ? = Tabi sen görmedinmi , Evet sen görmedinmi , E sen görmedinmi ? *** E teji dit = E sende gördün *** Hesene şıvan = Çoban hasan *** Mıhemere eybo = Eyib oğlu mehmet *** Fate / Fateye evdal =  Avdalın fatması , Avdal kızı fatma *** Kure Behrem = Bayram oğlu , Bayramın oğlu *** Hespe bûkë = Gelinin atı




Ë   1  =
İşaret edatı , Dişi  isimlerde  özgü   son  takı   2  Vurgu  ve   ünlem  ifade  eder ,  Olumlama  ünlemi  *** Ën =  Çoğul ,  Lar  , Ler    ***  Ën   nav  meda   =   İçinizdekiler   *** Zeynë     =  Zeynep ***  Gulë  = (rgd)  Gül  ,  Güllü ***  Ëyşanë  =  Ayşe  ***    Bıra’yë     = Kardeşim  ***   Xûşkë    /   Xûşkä    = Kız  kardeşim   ***  Qizë / Keçë ! =   Hey  kız ! ***  Ë  me  =  Bizimki  ***    Ë   we  =    Sizinki  ***  Ë  qenc =    İyi  olan  ,  Pek  olan  *** Ë  bedew  =Güzel  olan , Güzeli ***  Ën   rınd =  Güzellerden *** Canë = Canım *** Kanë ? = Hani ? *** We dınë = Öteki dünya *** Kurdıstanë = Kürdüstana  (*57)
<< bkz  Ya , Yë  Çoğul   için  :   Ën   , Yën  >>

Ë  2  /  Ëdi  = 
 Artık  ,  Yeter  ,  Yetme  ,  Daha  ,  Gayrı  ***   Ën   Çoğul , lar ,ler ***  Ën   rast  =   1 Düz  olanlar   2   (ad)   Dürüst  olanlar *** Ë    çıwe  =   Daha  ne olsun  ,  Daha  ne  olsun  ki  ***  Ë   Usa    /  Ëdi   usa   ne  = Öyle  oldu  gayrı ,  Öyledir  artık ***  Ë  bese  /  Ëdi  bese ! =  Yeter  artık , Yeter  gayrı , Yetti  artık  be !  ***  Ë  çıbû ?  =  Daha  ne  oldu  gayrı ? *** Ë hë çıbıwe ? = Daha ne olsun ki ? *** Ë  bû yë  !  =    Olmuş  artık ! *** Ë me yeki dı dit =  Artık biz başka birini bulduk , Başka birini gördük gayrı *** Paşkë = Sonra (*57)

Ë  3  /    [dç] = 1
Türtçede  son  ek  ;  de  ,  da  , ik , im ,  ım ,in  , ın  , ki  2 Veya  , Ve , Başka ,  E  ,   Öyle ise ***   Ën  =  Çoğul  , lar  , ler  ***  Ën  Wederë  = Ordakinler  , Orada  kinler *** Ën   xwedi   şeref =  Şerefi  olanlar  ,  Şerefliler ***  Ë  viji  =  Ve  bunuda ,  Veya  bunuda  ***  Ë   roki   dın / Ë rojeki dınë = Veya  başka bir  gün , Artık başka bir gün ***  Ë me jera  got !  =    E  biz  kendisine  söyledik  ! *** Ë  Mejı birnekın ! =  1   Ve   bizide  unutmayın !   2   Bizim  kinleride  unutmayın , Bizleride unutmayın ! ***  Ë  Mın  /     mın   =  Benim /  Benimki  ***  Ë  vanaji  =   Ve  bunlarıda  ,  Veya  bunlarıda  ***  Ë    çı  bıkım  =  Başka  ne  edeyim  ki ,   E  ne  edeyim  ki  ***  Roj’ë  =   Gündüzleyin  ***  Şev’ë =   Geçeleyin  ***  Ë  kareki    ...  =  Veya  başka  bir    ...  *** Ë   deriki   dınë  ...  =    Veya  başka  bir  kapıya   ... ***  Ë  rojaki     !  =   Öyle ise  başka  bir  gün  ,  Veya  başka  bir  gün ! ***  Ë    = 1   Benimki  2   Meramım (*57)
<< bkz   Veya  için  :   Anjı    Ve  için  : Û  >>

    
Ë   4   =   
Bezginlik  ifade  eden  Be  sözü  , Gına  Gına  getirmek  , Neme  nelik , Soru  edatı  ,  Daha   veya  sonra  anlamında , Türk'çede son ek  dir , dır  ***  Ën  =   Çoğul  ,  lar  , ler  ***  Ën  bawermend =  İmanlılar ***   Ën   gundi  =   Köylülerden   ***  Ë  çı  bûyë  ?  =     Ne  olmuş  be  ?  ***  Ë  xwedë   cc  meraji   kerime  ! =   Allāh  cc  bizede  kerim  ! ***  Ë  hış  !  =   Sus  be , Sus artık  !  ***  Ë mırra  çı  =   (  iron )  Bana  ne  ,  Bana   hava   hoş (*57)
<<  bkz    Gına  için :    Bëzar’î  ,  Acızbûyin  >>

Ecew / Eceb = 1 Acaip / Acāip , Hayret , Tuhaf , Garip , İlginç , Olağandışı hāl ve durum 2 Eksantrik , Çarpık 3 Gülünç , Komik 4  Enteresan 5 Ucūbe *** Ecew mayin = Acaip kalmak / Acayip kalmak , Yadırgıda kalamak , Tuhaf kalmak *** Tışteki ecew = Tuhaf bir şey , Acaip bir şey ***  Tışte ecew = Acayip şeyler , İlginç şeyler , Tuhaf  şeyler *** Ecewi = Acayiplik , Yadırgatıcı durum *** Ecewki = Acayipçe , Acayipane  *** Ecewti = Acatiplik , Tuhaflık , Gariplik *** Kureki zehf ecewe = Çok tuhaf bir oğlan , Pek acayip bir oğul , Aceyiane bir oğlan  *** Roja ecew = Garip günler , İlginç günler *** Herd ecew hatıne rû hev = İki acayip gelmişler yan yana *** Ser wi jıni qet ecew derneketıye = Bu kadından daha acayibi çıkmamış *** Tıştne ecew të mı dıwine = Garip şeyler gelip beni buluyor , Tuhaf şeyler gelip bana çatıyor *** Merıveki ecew =  Garip biri , Yuhaf birisi
< bkz  Sosret , Pey 2 >>
{ Diğer Diyalekt’ler :  Behit , Beacewi , Mostre , Seyr , Pûst , Peypûst , Sersûhëner }

Ecıbandın = 1 Acayiplik , Tuhaflık 2 Acayipleştirme /Acayipleştirmek , Tuhaflaştırmak , Olağan dışı etmek , İlginçlikleştirmek , İlgi cekici duruma getirmek , Hayret uyandırmak *** Ecewi kırın = Acayiplik etmek / Acaiplik etmek , Tuhaflık etmek / ... yapmak , İlginç hāllerde bulunmak , Hayret uyandırıcı durum eylemek   
<< bkz Metel , Metelbûyin >>

Ecewbûyin / Ecewbûn = Acaip olmak / Acaip kalmak  , Acayip kalmak , Acayipleşmek , İlginçleniş , Tuhaflanış / Tuhaf olamak , Yadırgamak


Edetvan
[adj] = 1 Gelenekci , Ādetci , Ananeci , Görenekci 2 Kuralcı *** Edetvani = Gelenekcilik  , Ananecilik  , Görgücülük  , Adetsellik  *** Edeti = Alışıla gelen , Ādetlik ,Geleneksellik                  


Edet [tra] = 1 Gelenek , Anane , Töre , Örf ,Görgü , Görenek , Ādet 2 Kural , Mutad / Mutat , Ādet hāline gelmiş olan 3 (mz)  Huy , Tabiat , Alışkanlık *** Deri edetë = 1 Ādet dışı , Gelenek dışı , Anane harici 2 Kural dışı *** Dûri edatë / Dûri edetë = Ādet dışı , Ādetten uzak *** Gori edeta me = Ādetimize göre , Geleneklerimize göre *** Edeta kurdi = Kürt ādeti *** Edata Tırki = Türk ādeti *** Edata romi = Batı ādeti , Anadolu ādeti *** Edatame / Edetame = Ādetimiz *** Edatewe / Edetawe = Adetiniz *** Dewsa edetë = Ādet yerine , Gelenek yerine *** Ev ne edetemeye = Bu bizim ādetimiz değil  , Anane için 

{ Diğer Diyalekt’ler : Kurm , Gertev , Banek , Kevneşopi }

Edetbûyin / Edetbûn [tra] = Ādet olmak , Gelenekleşmek , Ananeleşmek , Töreleşmek , Örf ve kurallarla olmak *** Bûye edet = Ādet olmuş *** Edete usa qe bıra newe = Böyle ādet olmaz olsun ,  Böyle tutum hiç olamaz olsun

Edetkırın = Ādet etemk , Gelenek hāline getirmek , Töreleştirmek (mz) Kural ve kaidelere çevirmek *** Kırıne edet = Ādet etmişler *** Neke edet ! = Ādet etme ! *** Ev ne edeteki yën kırıneye = Bu eylenecek ādet değil , Bu yapılacak ādet değil 

Edetname [tra] = Ādetnāme , Gelenekler ve göreneklerin yazıldığı kitap veya broşür


Edew / Edeb [syn] = 1 Edep , Hayā , Utanma 2 Morel  , Etik / Etika  Ahlāk 3 Erdem / Ertem , Zerafet , İyi huy , Terbiyeli hāl  (mz) Alayış  4 (mz) İffet , Hicap , Ar , Namus  5  (mz)  1 Nezaket , Tevazu ,Onur , Şeref  2Usul , Kaide  *** Bë edew = Edepsiz ,Hayāsız ,  Terbiyesiz , Ahlaksız *** Bë edewi / Bë rëti = Sūi hareket , Yolsuzluk ,*** Bı edew = Edepli / Edeplice , Terbiyeli / Terbiyelice  , Nezaketli / Nezaketlice , Ahlaklı / Ahlāklıca ***Dewsa edawë / Şûna edawë = 1 Edep yeri 2 Hayā yeri , Cinsel organ yeri *** Edewë jı bë edew himbûn = Edebi edepsizden öğreniş ***  Mı edewë jı bë edew himbû = Edebi edepsizden öğrendim *** Edewa komeli = Toplumsal ahlā k , Etik anlayış
<< bkz Hicap için  Şewal  , Kaide için Tehr , Usa , Namus için Namus , Şeref için Şeref  , Ar ve Onur için Rûmet , Terbiye için Terbiye >>
{ Diğer Diyalekt’ler :
Rawişt , Puşul , Pûşıl  ,Tore  }

Edewti / Edebti = 1
Edebi , Edepli , Ahlāki , Törel  2 Görgülüce , Edeplice 3 Erdemlice , Etikselce
<< bkz  Edewi >>

Edew gırtın = Edep tutmak , Edepleşmek , , Hayālanmak , Ar ve utanma durumu

Edewi / Edewti [syn] = 1 Edebi ,Edepli , Ahlāki , Görgülüce , Edeplice , Edipce 2 Erdemlice , Etikselce 3 Edeplisi , Ahlāklısı , Etiklisi 
<< bkz  Edebi , Wëjeyi >>
{ Diğer Diyalekt’ler :
Toreyi }

Edebbûyin / Edebbûn =
Edepli olmak , Ahlāki oluş ,  Etikli olamk , Erdemlı olamak *** Bë edew bûyin = Edepsizleşmek , Hayāsızlaşmak , Ar ve utanmayı terk etmek
  

Edebkırın = Edep etmekm , Ahlālaşmak

Edebiyat / Edewiyat = 1
Edebiyat , Edep bilim , Ahlāk bilgisi , Ahlāk bilimi  2 Etik bilim 
<< bkz Wëje >>

Edewxane / Destav = Apteshāne ,Tualet  

Edebiyatvan =
Edebiyatçı  *** Edewiyatvanî = Edebiyatçılık


Edewdan / Edewdayin = 1 Edeplendirmek , Edep vermek 2 Terbiyelendirmek , Görgüleştirmek


Edewmen = 1
Edip , Edebiyatla ilgilenen , Edebi eser teşkil eden , Nesir yazarı 2 Edepli , Erdemli  , Sayın ve saygılı  , Onurlu , Ahlaklı , Kāmil insan



Edıl
[syn] = 1 Ādil , Uygun veya uyum hāli , Yerinde  2 Vakar  3   (mz) Uslu , Terbiyeli *** Ne edıli  (syn) =  1 Yerleşmedi  2 Uyuşmadı , Uymadı 3 Adil değil *** Në edılandın = Yerleştirilmiyor  *** Gıliya edıli (syn) = 1 Uygun  söz , Yerinde laf  2 Adil söz *** Seramıda edıli = Kafama yerleşti , Kafama yattı , Kafama uydu *** Fıkra edıli = Uygun  fikir , Uyumlu fikir *** Edıl xeberdan = Uygun konuşmak 2 Adil konuşmak

Edılandın [syn] = 1 Yerleştirmek 2  Ādilleştirmek  2  Tabileştirmek  , Uyumlu hāl aldırtmak veya eylemek 3 (mz) Nüfuzlaştırmak 4 İstikrarlaştırmak *** Seramıda ne edıli = Kafama yerleşmedi , Kafama uymadı *** Gıliya edılandi (syn) = 1 Uygun  söz , Uyumlu laf , Yerinde söz   2 Adil söz  ***  Edılandına me (syn) = 1 Huzurumuz , Güvenimiz 2 İstikrarımız *** Edılandıne we (syn) = 1 Huzurunuz , Güveniniz 2 İstikrarınız *** Edılandına mıllet (syn) = Milletin huzuru , Milletin güveni , Milletin istkrarı *** Dewsëva edılandın = Yerine yerleştirmek *** Dıedıle = Yerleşiyor *** Pak ne edıli = İyi yerleşmedi , Tam yerleşmedi

Edılati [syn] = 1 Huzur , Güven  , Sükūnet  , Rahat  2 İstikrar 3 Ādilāne ***  Edılatiya me = Huzurumuz , Güvenimiz *** Edılatiya we = Huzurunuz , Güveniniz



Ëdi =  Artık ,  Gayrı  ,  Bundan  sonra , Burdan öteye

<<
bkz
De >>


Efendi
[syn] = 1 Efendi , Kibar , Nazik 2 (mask) Bey , Beyfendi / Bey efendi 3 (f) Hanım *** Efenditi = Efendilik *** Efendiyek = Bir efendi *** Bıwe efendi = Efendi ol , Kibar ol (mz) Mezaketli ol *** Mina efendiya / Nota efendiya = Efendi gibi *** Ez efendime = Ben efendiyim ***  Tuji  efendiwe = Sende efendi ol  *** Efendiyä qestinga / Efendiyë qestinga =   Uydurma efendi , Yapmacık efendi , Yalancıktan efendi , Rol icabı efendi *** Efendibûyin = Efendi olmak *** Efenditi = Efendilik *** Efendiyam = Efendim , Bayım *** Bû efendi lë ... = Efendi oldu fakat ...
<< bkz Kıbar Hanım için  Xanım >>


Egle =1  
Geç , Yetişmeyen vakit  2 (ss) Tehir  *** Bë egle = Gecikmesiz , Tehirsiz , Rötarsız *** Bı egle = Gecikmeli *** Zehf egle = Çok gec , Geçce
<<
bkz   Dereg >>

Eglebûyin / Eglebûn = 1
Gecikme / Gecikmek , Erteleniş , Eğleşmek / Eyleşmek 2 Teehhür etmek , (ss) Tehir oluş , Rötar 3 Muahhar , Sonraya kalış  *** Egle bû = Gecikti , Gecikti  

<<
bkz  Deregbûyin >>

Eglekırın =  1
Geciktirmek , Gec bırakmak , Eyleştirmek / Eğletmek , Erteletmek 2 (ss) Tehirletmek , Geriye bırakmak *** Hat egle kırın = Geciktirildi , Ertelendi , Tehirletildi *** Dan eglekırınë = Geciktirildi , Erteldirildi , Tehirlendi
<< bkz
 Derengkırın >>


Eglevan =
Geçiken ,  Geçiktiren , İşine tam zamanında gelmeyen , Safsafklayıcı , Ertelenen , Eyleşen




Edetzani
/Edetzanısti = Töre bilim , Örf ve adet bilimi , Kültür bilim
<< bkz  Çandzani >>


Ëki   [ adv ]  = Zamir , Zarf ,  Belirsiz zaman belirteçi , Kişi veya kişilerle ilgili   ***  Ëki   ew dıkır  ...   =    Onun  yaptıkları     ... ***   Ëki   ( Ëwi )    ez  zanım  =   Benim  bildiklerim ***  Ëki  (  Ëwi )  hatiye   serame  ne  gotın !  =  Başımıza  gelenler   söylenmiyor !*** Ëki tepûşamada ... =  Sıra  (fırsat ) Bizdeyken ...
<<  bkz   Ew ,  Ëw  
 >>

Elamkırın [syn] = 1 Haber vermek  , Bildirmek  , Malūmat eylemek 2 İhbār etmek



Elk    [  fig / urspr ] =  1  Doğum  yapan  loğosal  anneye  ve  bebeğe   Musallat  olduğuna inanılan   kötü  ruh  2  Dişi  şeytan  ,   Lilit
<<  bkz    Kaus  ,  Kawus  >>

Elo 1 [tel] = Alo , Telafon sözü , Buyrun


Elo 2 / Elo elo
[zoo] = Hindi , Gulugulu ***  Qurebûna elo eloya = Hindi kabarması , Hindi böbürlenmesi
{ Diğer Diyalekt’ler :
Şami  , Mırişka şamë , Cılok , Alok }



Endaze 1 [geom] =  Geometri
<< bkz Hendese >>

Endaze = Endāze , Ölçü , Mikyas , 2.65 santim tutarında ölçü
<< bkz Pivan >>




Erd [syn] = 1 Toprak (geol)  Arazi , Yerey 2 Zemin  3 (geol) Yer , Yüz / Yer yüzü  , Kara parçası, Arz (mz) Yer kabuğu 3 (mz) Mevki , Mahal ,Mekā 4 Zemin *** Erde we = Toprağınız , Araziniz , Yeriniz *** Erde bë xweyi = Sahipsiz arazi , Sahipsiz toprak *** Erd cotkırın = Toprak sürmek , Toprak nadaslamak , Çift etmek *** Erd kırin = Arazi satın almak , Toprak satın almak *** Erd fırotın = Toprak satmak , Arazi satmak *** Erde mirat = Miras arazi *** Erd kolin = Yer kazmak , Toprak kazmak *** Bına erdë = Yer altı , Toprak altı *** Ser erdë = Yer üstü , Yer yüzü , Toprak üstü *** Erde çinara = Komşu arazisi *** Erd kewş kırın = Arazi keşifletmek ***  Erdë rûnıştın = Yere oturmak ***  Erde fera / Dewsa fera  = Çanak yeri , Çanak veya tabak yeri *** Erda kë ? = Kimin yeri ? *** Erdëva gırtın (syn) 1 Yere tutkallanmak , Yere yapışmak 2 Utanmadan yere kadar düşmek 3  Yerine alıkoymak  veya yerine rehin tutmak *** Mı erdëva gırt = (mz) Utanmaktan veya sıkılmaktan dolayı yerle bir oldum anlamında bir değim *** Erd gırtın = Yer tutmak , Arazi tutmak *** Erdeva kışandın = Yerden sürümek , Yer yüzünden sürümek ,Yerden çekmek *** Erde şoreke = Çorak yer , Tuzlu topraklı arazi *** Erdë hetta jorë = Yerden ta yukarıya kadar  *** Erde ziya = Kuru yer *** Erde şıl = Islak yer *** Erdë xıstın = 1 Yere çalmak , Yere vurmak veya çarpmak 2 Yere düşürmek *** Erdë ketın = Yere düşmek *** Guhe erdëji heye = Yerinde kulağı var *** Erd rakırın = Toprak bellemek , Toprağı alt üst etmek , Nadaslamak *** Ev erde baveteyë ? = Bu babanın yerimi ? *** Erde evda = Elin yeri , Elālemin yeri *** Erdë rûnıştınë = Oturma yeri *** Erdë rûnıştın = Yere oturmak *** Erde çûyin hatınë = Gidiş geliş yeri *** Erde çandınë = Ekim yeri ; Ekme veya dikme yeri *** Erda te ser çeva û serane = Yerin baş ve göz üstine *** Erde cotkırınë = Sürme yeri , Nadas yeri , Çift yeri *** Erd ıstandın = Yer almak *** Erd kırın = Yer etmek *** Sıvre erdë = Yer sofrası *** Erd paçkırın = Yer öpmek *** Erd dayin = Yer vermek ***  Erd erdi = Yer yer *** Erdeva yek kırın = Yerle bir etmek *** Erd erdëva hejandın = Yer yerinden oynatmak *** Erd germ kırın = Yer ısıtmak *** Erdëva jımartın = Yerinde saymak *** Erde gund = Köy yeri *** Erde kon vegırtınë = Çadır kurma yeri , Çadır açmak yeri *** Erde par = Geçen yılki yer *** Erde bervi ro = Güneşe doğru olan yer , Yerberi , Dünya mahrekinin güneşe en yakın kısmı *** Erd kışi = Yer çekimi *** Sëva erdë = (bot) Yer elmesı *** Fıstıqe erdë = (bot)Yer fıstığı *** Qata erdë = Zemin kat , Yer katı *** Mışke kor = (zoo) Yer sıçanı , Köstebek *** Bë erdi = Yersizlik *** Bë erd = Yersiz (mz) Yurtsuz
<< bkz Mevki veya Mekān için Şûn , Dews >>


Erdnas [rgd]
= Yer bilimci , Arziyatçı , Jeolog

Erdnasi = Yer bilimi , Yer bilim

Erdnasiyat = Arziyat , Jeoloji , Yer inceleme bilimi

Erdhej = Deprem , Zenzele ; Yer sarsıntısı


Ere =
Hele / Helebak , Bakhele ,Vaybe , İşaret veya ünlem lafzı *** Ere ka = Ver bakayım *** Ere warë = Gel bakayım *** Ere Bëje = De bakayım , Söyle bakayım *** Ere viya = Hele buna , Hele bak buna *** Ere vi û mı = Hele buna  ve bana , Hele bak buna ve bana *** Ere viya = Hele buna , Hele bak buna

Erë [syn] = 1 Evet , Hayhay , Tabi , Baş üstüne , Tamam , Peki , Oldu , Ya , Öyledir 2 Onay  3 (rel) Amin *** Erë raste = Evet doğrudur *** Erë îro … = Evet bu gün … *** Erë mı bıhist = Evet ben duydum
<< bkz  Belë , Lë 5 , Lebë >>

Ërë = Bayanlar ararsı Ünleme sözü , Gı , Hello anlamında bir söz *** Ërë îsal zozan ça derbazbû = Gı bu yıl yayla nasıl geçti *** Ërë dergıstiyamı … = Gı sevgilim … ***  Ërë ez dıçım ser kaniye = Gı ben gidiyorum pınar başına *** Ërë berdeliyate këye ? = Gı senin berdelin kim ?
<< bkz  Lë 1 , Lëlë >>

Erë kırın [syn] =  Evetlemek ,  Kabul etmek , Onaylamak , Testiklemek  / Tasdik etmek , Olumlamak


Erëbûyin / Erëbûn [syn] = 1  Evetleniş , Evetlenmek , Kabulleniş , Kabul olunma , Onaylanış , tesdiklenmek  2 (mz) Olumluluk , Olumlanma

Erkan  = 
Erkān 

Ertem  =  Ertem 
<<  bkz   Laq  >>


Esl  =
   Asıl  ,  Köken  ,  İptidaī    2  Menşe  ,  Evveli  3  Unsur ,  Elaman  4  Element    (  Gewher )    Katışıksız  saf  ,  Sade   5  Ari  ,   Aryen  ,  Has  6  Eşsiz  ve  benzersiz    7  Mebde  ,  Kaynak  ,  Kök  ,  Temel  ,  Esas   8  Özgün  , Orijin  ,  Orjinal  9  Sahi   10   Hakikī  ,  Gerçek  ,  Harbi  (  Rgd )  Salt  , Arı  , Halis  ***  Esl   esasawi  =  Bunun  aslı   esası  ***  Esleme  Kurde =  Aslımız  Kürt  ,  Kökenimiz  Kürt  ***   Ësla  wi  tışti  =  Bu şeyin  menşeyi  ***   Esıl  ew’ë  =    Unsur  o  ,  Elaman  o  ***   Esıl  ewın  =  Asıl  onlar  ,   Unsur  onlar  *** Esle  Nijad   =   Ari  ırkı 

<<  bkz   Xalıs  ,  Xas    Temel  için  : Bıngeh  ;  Köken   için :   Bınçırk   ( bot )   ;  Kaynak  için  :  Kani  ,  Çevkani   Sade  için  :    Sade   >>
 
{ 
Diğer  Diyalektler  :  Mëw  ,  Reg  , Bınaçe ,  Bınaxe  ,  Xweder  , Hëman  ,  Regez ,  Sereta  , Jande  , Lem  ,  Rıpın , Xwir  ,  Sahar  , Pet  , Xwerû  ,  Safi  , Saltgir  Tëkûz  }

Eslen  
[ urspr ]  1   =  Aslen  ,  Gerçekten  , Asıl  , Haddizatında  , Sahiden  ,   Esasen     2   (  Adv )   Anasal  ,  Aslında  ,  Özünde  3  Öğesel   ,   Aslī  ,  Unsurī   4 Elamansel  5   Elementer  6  Hakikī  ,  Doğru  ,  Fiilī ,  Gerçek   ,  İçyüz   ***  Eslen  usa  wu   =  Haddizatında  öyleydi  ***  Esle wi  = Bunun     yüzü , Bunun aslı  ***  Kurme  dare    ësle  dareye .  =  ( red  )  Ağaçın  kurdu  kendi özündendir  .

Esl / Esıl = 1 Asıl , Saf , Katışıksız olan 2Asli , Unsur

<< bkz Esıl >>


Esıl
= 1 Asıl , Aslen  , Soy itibari ilen , Köken , Asil 2 Yapı itibaren öz olan veya temel olan , Saf  3 Som 4 Hakiki , Orjinal , Orijin 4 Ari *** Bë esıl = Asılsız , Menfi (mz) Hakiki olmayan *** Xwina esıl  / Xûna esıl = Asil kan *** Hespe esıl = Saf  kan at *** Esılti = 1 Asillik 2 Aslenlik ***  
<< bkz Torın , Xalıs , Xas >>


Esılbûyin / Esılbûn = 1 Asil olmak  Ari olmak , Saf ve katışıksız olmak 2 Asilleşmek



Esılıyat =   1  Köken  bilim  , Meşe  ve  mebdede   husul   zuhur    2  Aslıyet   ,  Asıliyet , Aslını taklitten ayırma ilmi 3   Orjinalite ,  Orijin ,  Mübdi  ( edb)  4    f    Başlangıç  ,  Bidāyet  ,  Evvel  ve  ibtida
 

Esılzade =
Asilzade ; Bey efendi *** Esıl zadeti = Asil zadelik
<< bkz Sergewre >>



Ev
[syn] = 1 (adj / interr) Bu , Şu 2 Belirteç , İlgeç , Şu veya bu gibi durumlardaki şeyi ifade için kullanılır *** Ev dıgot = Bu diyordu , Bu demişti *** Ev ë = Bu dur , Bu *** Ev ne bû = Bu olmadı *** Ev ne dit = Bu görmedi *** Ev çënebû = Bu yapılmadı , Bu edilmedi , Bu olmadı *** Ev zûva tım vi qaydi dıke = Bu her daim bu tarzda ediyor , Bu hep bu kaidede ediyor , Bu öteden beri sürekli bu durumda ediyor  *** Evite ne bû = Bu ettiğin olmadı , Bu edişin olmadı *** Ev çıqas dıgıre ? = Bu ne tutar , Bu ne eder , Bunun tutarı ne ? *** Ev duh celeweki îroji celeweki ... = Bu dün başka türlü , bu günde başka türlü ...*** Ev tenge = Bu dardır *** Ev fıreye = Bu geniştir , Bu boldur *** Ev raste = Bu doğrudur , Bu gerçektir *** Ev  rë dıce bervi  gund  = Bu yol gider köye doğru , Bu yol gider köy istikametine *** Ev çend salın ? = Bu kaç yıldır ? *** Ev zehf derewa dıke = Bu çok yalan ediyor , Bu çok yalan yapıyor ***  Ev ez , evji tu = Bu ben , buda sen *** Ev kevıra seri neşkene = Bu taş kafa kırmaz , Bu taş baş kırmaz *** Vi rojida / Ev rojda = Bu günde *** Ev çı xale = Bu ne hāldir *** Ev dıle ...  = Bu gönüldür ... *** Ev hespe... = Bu attır...
<< bkz Vi >>

Evser = Taç



 

Eyb = 1 Ayıp 2 Özür , Kusur , Galat  3 Sehiv 4 Rezalet , Kepazelik , Maskaralık  *** Eyba te = Ayıbın *** Eyb tune = Ayıp yok *** Eyb veşartın = Ayıp saklamak *** Eybaki ... = Bir ayıp ... *** Ne eybe = Ayıp değil *** Zehf eybe = Çok ayıp *** Gıliya eyb = Ayıp söz *** Eybe në gotın = Ayıptır denilimiyor , Ayıptır söylenmiyor *** Eyb ne kırın = Ayıp etmemek  *** Eyba te an eyba mı ? = Senin ayıbımmı yoksa benim ayıbımmı ? *** Bı eyb = Ayıplı *** Bë eyb = Ayıpsız
<< bkz Şerm >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Fihët , Fehët , Kinët , Fedi }

Eybbûyin / Eybbûn = Ayıp olma veya olmak , Ayıplanış

Eybkırın = Ayıp etmek  , Utanılacak şey etmek , Tahkir etmek



Ez = Ben , Birirnci tekil şahıs zamiri , Kendim  *** Ez  û viyava  = Ben bu ile , Ben bununla ***  Mıra dıgot , xençimı kesek tunnewu , ez  tenëwum = Bana dedi , benden başka kimse yoktu , ben yanlız idim *** Ez xwe seraxwe = Beb kendi başıma = Ez , tu , ev  hevra dıkarın . = Ben , sen , bununla edebiliriz . Ben , sen  buyla yapabiliriz .***  Ez nızanım = Ben bilmiyorum , Ben anlamıyorum *** Ez wana beledım = Ben onları biliyorum , Ben onlara yabancı değilim ***  Ez rebene xwede = Ben Allahın zavallısı ***  Ez dıgotım , ewji dınıvisand = Ben söylüyordum , oda yazıyordu , Ben diyordum oda kaleme alıyordu *** Eze bınivisım = Ben yazacağım *** Ez wi behsi zûva bıhistım = Ben o denileni çoktandır duydum *** Eze binım = Ben getireceğiğm *** Ez netë =  Ben hariç , Bendahil değil (lt) Ben başı dışarı *** Ez qurban = Ben kurban *** Ez hatım , hûn dıçın = Ben geldim , siz gidiyorsunuz *** Eze bëmë lë ...  = Ben geleçeğim fakat ...*** Ezji = Brende *** Ezji şaşmam = Ben şaşa kaldım , Bende şaşıp kaldım *** Ez na , ew mı kır xwera dıjmın ! = Ben değil , o kendisine beni düşman etti ! *** Ez hınek rûva ketım / Ez hınek laqırdi kırım  = Ben biraz takıldım , Ben biraz gırgır geçtim , Ben biraz şakalaştım *** Ez xwe =  Ben kendim
<< bkz  Mı / Mın , Xwe 2 >>

Ezdem = 1  Sanma , Kanı , Varsayım  2 Sanıyorum , Herhalde , Kanıma göre , Tahminime göre  *** Ezdem duh na për hatinbe = Herhalde dün değil eveli gün gelmişler *** Ezdem gasimı dıke = Herhalde beni çağırıyor , Her halde beni ünlüyor *** Ezdem hûn tırkekiva zewac ... = Kanıma göre siz bir türkle evlilik ...