|
Rëzbûna : Me / Më
Me : Sıralaması
************
Me [ rgd ] = Biz *** Me we duh … = Biz sizi dün … *** Ew meva hatıwu . = O bizle gelmiş idi . *** Me xwe xwe xwekır = Biz kendi kendimize ettik , Biz kendi kendimize yazık ettik .*** Em zanın ! = Biz biliyoruz !*** Ye we bûyi meji bû . = Size olan bizede oldu .*** Ye me = Bizim , Bizimki *** Meji = Bizde *** Dıbezıne me ! = Bizi azarlıyorlar ! *** Bendewara mene = Bize odaklanmıilar , Bizi kolluyorlar *** Ser serame cıviyan .= Başımıza toplandılar , Biriktiler başımıza . Me da sresraxwe = Başımızın üstüne koyduk , Sevgi hürmetle ile ele aldık *** Me dan ser seraxwe . = Bizi baş üstüne koydular , Bize sevgi saygı tuttular . Me çıkır ? = Biz ne yaptık ? *** Me ditın ! = Bizi gördüler ! *** Mı nego me gışta bınivise . = Ben demedim hepimizi yaz .
<< bkz Em >>
Më [ rgd ] = Dişi , Kancik , Dişi uzva sahip canlı bitki , hayvan veye insan *** Dël = Kançık köpek veya kedi gillerden her hangi hayvan . *** Şepal = Dişi aslan *** Më nav = 1 ( grm) Dişil sayılan isim, Müennes 2 Dişiye āit isim ayşe fatma gibi *** Mëvani =1 Feminizm 2 Erkek düşmanlığı 3 Misafirlik *** Çëre më = ( bot ) Zeravent ,Loğusa otu *** Devık më = Kadın ağızlı , Kadınsıl dil kullanan erkek *** Mëki = ( Grm ) Dişil , Müennes *** Mëti = Dişilik *** Mëkırın / Mëkikırın = Dişileştirmek *** Mëvanki kırın / Mëki kırın = ( grm ) Dişileştirmek
Mebest = Erek , Gaye , Maksat (mz) Hedef
Mecal = Mecal , Takat , Güç , Kuvvet
Mecaz = Mecaz *** Mecazti = Mecazen , Mecazi
Mecan = Meccan , Parasız , Ücretsiz , Bedava *** Mecane = Meccane , Bedavadan
Mecbûr = Mecbur *** Mecbûri = Mecburi *** Mecbûr kırın = Mecbur etmek
Mecbûriyet = Mecburiyet
Meclis = Meclis
Mecra = Mecra , Suyun aktığı yol
Mede = İştah
Mecnûn [syn] = 1 Mecnun 2 Deli , Meczub 3 Esrik *** Lëyl û Meclûn = Leyla ile Meclun Medeni [syn] = 1 Medeni , Görgülü 2 Uygar , Çağdaş
Medeniyet = 1 Medeniyet 2 Uygarlık , Çağdaşlık
Medet = Medet , Ummak
Meh = Ay , Yılın aylarından *** Mehe Newrozë = Nevruz ayı
Mehdi = Mehdi ; Şilikte 12 nci imam , Müslümanlık adıyla tekrar dirileceğine inanılan kişi
Mexel = Küçük veya büyük baş hayvanın yatması
Mexelder = Hayvanın yatak yeri
Mëjandın [syn] = Emmek , Meme emmek , Emdirmek
Meqes = Makas *** Meqes kırın = Makaslamak
Mefkûre = Mefkure , İdea , Gaye olunan şey , Tasavur hālindeki gaye
Mehin = Kısrak
Mehkûm = Mehkūm *** Mıllete mahkûm = Mahkūm Millet
Mëxık [bot] = Kara biber , Baharat’ta karanfil
Mëjiti 2 = Beyincilik , Akılcılık
Mëjandın [syn] = 1 Emmek 2 Emdirmek , Meme emmek
Mëjikok = Beyincik
Mëji [an] = Beyin , İlik (mz) Akıl , Us , Mantık , Dimağ , Şuur *** Bë mëji = Beyinsiz *** Bı mëji = Beyinli *** Mëjiya seri = (syn) 1 Kafadaki akıl 2 Kafadaki beyin *** Mëji xwin bûyin = Beyin kanaması *** Mëji şûştın = Beyin yakanası *** Këm gırtına mëjiyë = Beyin iltihablanması *** Hejandın bûna mëjiyë = Sayın sarsıntısı , Beyin sallanması *** Mëji neqşkırın = Byin nakışlamak , Motivasyon etmek *** Çermıka mëjiyë = Beyin zarı *** Av gırtına mëjiyë = Beyin sulanması *** Hestiya mëjiyë = Beyin kemiği , Beyin üstü kemiği (mz) Beyin kapağı *** Qasi mëjiya çivika = Kuş beyni kadar
<< bkz Akıl için : Hış 1 >>
Mëjidank / Hışdank = Hafıza cıhazı , Kompüter , Elekrronık beyin , Bilgi sayar
< bkz Hışdank , dang / dank >>
Mëjû = Tarih
<< bkz Dirok , Tarix >>
Mejûnıvis / Mëjûvan = Tarih yazarı , Tarihci
Mëjivan = 1 Beyinci (tz) Beyin cerrahı
Meder = 1 Medar , Yer ve sıfat özellik ihtivasında belirteç , Sıfatlarda Kürt'çede ön , son ek ,Türk'çede ön ek 2 Hareket halindeki cismin devindiği yer , Mahrek , Dönence , Hareketin veya devingen helin belli olan alanı örnegin yörünge ( fz ) Eksen , Mihver (mz) Sebep ,Vesile 3 Ortam , Piyasa , Ortalık , Ortalıktakiler ( mz ) Mekān *** Siyasetmeder = Siyasetci , Ortamcı *** Hesretmeder = Haretkeş *** Meder’ä dılamı = Gönlümün medarı *** Meder’ä şabûne = Medarı ifihar *** Vi medere = Bu ortanda , Bu koşulda
( * 16 )
<< bkz Gerinek >>
Medrese = Medrse
<< bkz Dıbıstan ; Xwedıgeh >>
{ Diğer Diyalekt'ler : Dabıstan , Meytew }
Mexlûq = Mahlūk
<< bkz Rewer >>
Mexlûqat = Mahlūkat
<< bkz Rewerat >>
Mekan = 1 Mekān , Yer , Mahal , Mevki , Yurt 2 Bulunulan , Mesken yer , İkāmetgāh 3 Konumluk 4 Nokta 5 ( mz / mil ) Mevzi 6 ( ast / phil ) Feza , Uzay *** Mekan gıryın / Şûn gırtın = Mekan tutmak , Mevki almak *** Dewseda = Mekanında , Yerinde *** Mekanaxweda = Mekanında , Yerinde Mekana sterka = Yıldızların mekānı
<< bkz Meder , Şûn , Dews , Ci 2 İkāmetgāh için : Xani , Mal 2 Mevzi için : Senger , Qeleçe >>
Mël = 1 Meyil , Eğilim , Temāyül , İlgi , İltifat , Tenezül 2 (mz) Tesavvur , Gaye 3 Tercih , Alāka , Münāsebet , Rābıta 4 İdea , Ülkü 5 İptila *** Mëldarî = 1 Rağbetlilik , Tercihsellik (mz) Hürmet ve itibar 2 ( mz) Yārenlik , Sevgi , Muhabbet 6 Pür hissiyat , Nazari dikkat *** Mëldayin = Meyil vermek , İlgilenmek , Alāka göstermek , İltifat etmek *** Mëlamı = İlgim , Tercihim , İltifatım *** Mëlate = Niyetin , Eğilimin , Tercihin *** Që mëlavi vi yalira tunne / Qe mëlavi vi alira tunne = Bunun meyli bu tarafa hiç yok , Bunun gayesi hiç bu yana yok *** Mëla evda kışand = El alemin İlgisini çekti , El alemin dikkatini çekti *** Mëla çinara meyë = Komşuların ilgisi bizde , Komşulrın tercihi bizde *** Mëla tu keseki ... = Kimsenin eğilimi ... *** Mëlaki mın heye herım yekji tutne = Bir niyetim var gitmeye birde yok , Bi,r meylim var girmeye birde yok *** Mëla rëzaniyam = Politik ülküm , Siyasi temāyülüm *** Ne metıl neji mël të kırın = Ne niyet nede tasavvur edilir *** Mëlaxwe bıra vi yali = Meylini bu yana ver ! , Dikkatini bu tarafa ver *** Mëla mı zef kışand = Meylimi çok çekti , Dikkatimi çok çekti *** Mëla te heye ? = Meylin varmı , Niyetin varmı ? *** Mëla dıl = Gönül meyli *** Hemıki metılate tunnewu hey dılo çıma mëldar bûyi ? = (edb) Madem gönlün yoktu hey dilber neden meyildar oldun ?
<< bkz Metıl , Bal Dikkat için Mıqat >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Ber , Xûzi , Xwari , Meyan , Ravëj }
Mëlbûyin / Mëlbûn = 1Eğilimli olmak , Meyilli olmak , İlgilenme / İlgileniş , Teveccüh etmek 2 Temyüllü olmak , Tercihlenmek , Münāsebet veya rābıta hāli 3 İlgileniş , Alākalanış , İltifatlanış 4 (mz) Ağmak , Sarkmak , Yārenlik 5 İptila olmak , Müptela olamak , Meyildar olmak , Eğilim göstermek *** Mëldarım kenra = (edb / Ş . ozan ) Müptelayım gülmeye , Müptelayım tebessüme
<< bkz Metılbûyin >>
Mëldar / Mëlvan [adj] = 1 Müptela , Meyildar / Meyilli , İstekkār , Gönüllü , Eğilimli / Eğilimci 2 İltifatkār Alākadar / Alākalı , İlgi gösteren , Yāren , Münāsebeti olan 3 (mz) İrtibatcı , Tercihli / Tercihci 4 Hayran , Alışık , Tutkun (vulg) Sırımsıklam olan << bkz Heyran , Heyrandar , Heyranvan >>
Mëlkırın = 1 Meyletmek , İltifat etmek , İlgi göstermek , Eğilimde bulunmak 2 Temayül 3 Tenezül etmek , Alāka etmek veya göstermek *** Mëldarkırın / Mëlvankırın = Müptela etmek , Tutkunlaştırmak , Alışkanlaştırmak
<< bkz Metılkırın >>
Melegan [rgd] = 1 Aşırı şişmam , İri vücut yapılı 2 Obur
Melûl [syn] = 1 Melūl . Hazin , Hüzün , Tasa , Keder , Elem 2 Dertli , Derbeder , Umutsuz 3 Üzgün / Üzüntülü , Gamlı , Mahzun , Garip 4 Mahrum veya mürüvetsiz , Mutsuz , Çaresiz
<< bkz Zelûl , Xemgin >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Xemnak , Xembar , Xemgir }
Melûlbûyin / Melûlbûn [syn] = Melūl olma veya olmak , Hazinli olma , Hüzünlü olma , Tasa ve kederli hāl , Elemli olmak 2 Dertli oluş , Derbederlik , Umutsuzluk 3 Üzgün veya üzüntülü olmak , Gamlı oluş , Mahzun bulunmak , Garip olmak 4 Mahrum veya mürüvetsizlik , Mutsuzluk , Çaresizlik
Men = Men , Yasak , Önlem , Māni , Her hangi bir duruna müsaadesi olmama , Nehy *** Men’ë mıhakeme ( Dadıgeh ) = Men-i muhakeme , Muhakemeyi durdurma
<< bkz Qedexe >>
Menbûyin / Menbûn = Men oluş , Yasaklı hal , Yasaklanış , Māni oluş *** Menbûn rabû =Men oluş kalktı
Menfi / Bëhûde = Menfi , Olumsuz
<< bkz Bëhûde , Bë ësıl >>
{ Diğer Diyalekt'ler : Axırşer , Notr , Neyini }
Menkırın = Men etmek , Tekerrüre son , Yasaklamak , Nehyetmek , İzİn vermemek *** Mendıke = Men ediyor , Yasaklıyor
Mene 1 = Māna , Anlam , İma , Dokunak , Bir işaret veya bir söz bir ismin mānen anlamdaki ifadesi , Lafzın delaleti 2 Kavram ( Rel ) Meal , Mazmum 3 Bahane *** Bë mene = Mānasız , Anlamsız ( mz ) Yersiz , Yakışıksız *** Bë meneti = Mānasızlık , Anlamsızlık *** Mene tëxıstın = Māna katmak *** Mene gırtın = Māna tutmak ( mz ) Nazlanma guzlenme *** Mene hıldan = 1 Māna almak , Mānalanmak 2 Bahanelenmek *** Mene çı ? = Ne mānası ?
{ Diğer Diyalekt'ler : Rëza ,Wate ,Xwebëj , Raman , Ariş }
Mene 2 = Mane , İnceleme , Muayene
Menebûyin / Menebûn = 1 Mānalı olma , Bahaneli olma , Anlamlı oluş , İmalı bulunma 2 Mānalandırılmak ( rel ) Mealli oluş
Menevan / Menedar 1 [ rgd ] = Mānacı , Anlmcı , Filolog
<< bkz Menezan >>
Menedar 2 / Manidar = Mānidar , Engelleyici
<< bkz Manidar >>
Menekırın = 1 Mānalandırmak , İmalandırmak , Anlamlandırmak 2 Kavramlaştırmak ( rel ) Mealleştirmek 3 Bahaneleştirmek 4 (tz) İncelemek , Muayene etmek , Tetkiketmek *** Bën mene kırıne = Mānalı hale getirmemk *** Mene dayin = Māna vermek *** Mene gırtın = Bahane bulmak (mz) Püsküllendirmek
<< bkz Mezekırın , Teselekırın >>
Meneki = 1 Mānalı , Anlamlı , Dokunaklı , İmalı 2 Bahaneli
Meneti = 1 Mānaca , Anlamca , Dokunaklıca 2 Bahanelice
Menezan [rgd] = Anlam bilimci , Māna bilgini , İşaret ve senbol gibi tarihi kalıntılarla bulunan çizgi veya im’lerin ifadesini çözmesini bilen anlayan , Filolog
Menehiyat [ling] = 1 Anlam bilimi , Semantik , Anlam bilgisi , Filoloji *** Menehiyati = Filolojik , Filolojiye dair 2 Mameviyat
<< bkz Fehmiyat >>
Mehr / Mer [zoo] = Yılan *** Mehrä kor = Kör yılan , Sarı yılanda olarak bilinir *** Mehrä zengılok = Cıngıdaklı yılan , Kobra yılanı *** Çerma merä = Yılan derisi *** Mehrä avë = Su yılanı
Mehrgisk / Mergisk [zoo] = Keler , Küçük kertegelerden bir kertenge *** äää
<< bkz Gum gumok >>
Mër 1 = Erkek , Er /Er kişi , Adam , Herif , Zat 2 Cesur 3 Refika *** Merti = Kacalık *** Mëreki = Bir erkek , Bir herif , Bir adam *** Mëre merki = Erkek erkekce *** Mërki / Mërani = Erkekce , Erce *** Mëranki = Erkeksi *** Bë mër = Kocasız *** Mëramı = Kocam *** Mërate = Kocan *** Mëra du jın =İki eşli erkerk , İki karılı adam *** Mërhıldayi = Erkek alıcısı
<< bkz Nër >>
Mërbûyin / Mërbûn [adj] = 1 Erkek olmak , Er olmak , cesur olmak , Mert oluş (mz) Korkmamak , Erkeklenmek 2 Kocalamak *** Bı mër = Erkekli , Kocalı , Koca ile *** Bûyë mërxasamı ! = Efen olmuş , Erkekliği bana tutuyor (mz) Güçü bana yetiyor *** Mehra meranibûnë = Mehr , Koca olma akdī
Mër 2 = Koca , Zevç
Mërani / Mëranti [adj] = Erkeklik , Erkekce , Mertlik , Erlik , Yiyitlit ,Cesaretlilik , Cesurluk
Mërebi = Dul erkek
Mërxas [adj] = 1 Has erkek 2 Efe , Zeybek , Kızan 3 Yiğit , Kahraman , Mert 4 (vulg) Külhanbey , Kaba dayı , Fedayi , Gözü pek 5 Şövalye , Bahadır , Bıçkın *** Mërxasi = 1 Erkeklik ,Yiğitlik , Kahramanlık 2 Centilmenlik , Ali cenaplık 3 Şövalyelik , Bahadırlık *** Mërxastı kırın = 1 Efelik etmek 2 Kabadayılık etmek , Külhanbeylik 3 Şövalyelik etmek , Bahadırlık etmek
Mër mërani = Erkek erkekce , Erkek erkege
<< bkz Egit , Qehreman >>
Mërık [adj] = 1 Herif , Adam , Erkişi 2 Koca
Mërkırın = Kocaya varmak , Evlenip erkek sahibi olmak
Mërbûyin / Mërbûn [syn / adj] = 1 Er kişi olamak 2 Koca olmak 3 Kocalanış , Koca sahibi olmak , Kocaya varmak *** Bûme mëra ... = Oldum koca ...
Mertek = Mertek << bkz Stûn , Istûn >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Martak , Martag , Beşt , Cisir , Oni , Gelender , Garite , Şekle , Gırş , Rıbanek }
Metelık = Metelik
<< bkz Pûl 1 >>
Metıl = 1 Meyil , Niyet , Meram , Kavl /Kavil 2 Düşünerek tasarı , Düşünerek proğram ,Yeğ 3 Gaye , Amaç , Erek , Maksat 4 Umu , Umut , Beklenti 5 Ülkü , İdea , Mefkūre , Tasavvur , Teori , Fiilleşmemiş düşüncedeki plan veya tasarı*** Metılani = Tasavvurlamak , Tasarlamak , Düşünmek *** Metıl keşti = Düş kırıklığı , Hüsranlık *** Metıl sari = İlgisizlik , Rağbetsizlik , Meyilsizlik , İsteksiz olma *** Metıl gotın = Meram anlatmak *** Metılamı = Meramın , Niyetim , Meylim , Kastım *** Metılate = Meramın , Meylin , Kastın*** Mı metılaxwe betalkır = 1Ben niyetimi boşladım 2 Ben kawlimden vaz geçtim
<< bkz Nët , Qest Proğran için Bername Kavil için Qewl 1 >>
Metılbûyin / Metılbûn = Niyetleşmek , Tasarlımlaşmak 2 Meyilli olmakm , Temāyülde olmak 3 Umutlu olamak / Ümidli oluş ***
<< bkz Nëtbûyin , Mëbûyin >>
Metılkırın = 1 Niyet etmek , Tasarlanmak , Kavilleşmek 2 Proğramlanmak 3 Yeğlemek , Meyletmek , Eğilimli olmak *** Hemiki metılate (dıl) tunnawu ewıl iqrar nekıryayi ! = Maden gönlün yoktu ezelinden ikrar eylemeyeydin ! (ebd / K.oğlan) *** Metıl kır mıva dıhat lë... = Niyet etti benle geliyordu fakat ... , Benle gelmeye eğilimliydi lākin ... *** Metıla usa nëkırın ! = Öyle niyet edilmez ! *** Me metılax kır = Biz niyetimizi yaptık *** We keva metıl kır ? = Siz kimle kavilleştiniz , Siz kimle niyetleştiniz ? *** Metıl kıriva mam = Tasarıda kaldım , Niyet eylemekle kaldın *** Metıl bırrin =1 Kavilleşmek , Kavil kesmek 2 Niyet kesmek , Niyet kesmek *** Metıl ne kır = Niyet etmedi , Yeğlemedi , Meyletmedi *** Me metıl kır vi rëyida herın = 1 Biz meylettik bu yoldan gidelim 2 Biz tasarladık bu yoldan gidelim 3 Biz bu yolda gittmeye eğilimliyiz
<< bkz Nëtkırın , Mëlkırın >>
Metılname = Taslak , Bir tezin veya ülkünin yazılı hāli , Tasarı metni
<< bkz Qawlname , Nëtname >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Pëşnume , Gelale }
Metılvan [adj] = 1 Tasarımcı , Plancı , Taslakcı (mz) Organizetör 2 Ülkücü , Ülküdaş , İdealist *** Metılvanî = 1 Ülkücülük , Ülküdaşlık , İdealistlik 2 Hem fikircilik 3 Niyetkarlık / Niyetdaşlık , Meyilkarlık / Meyildaşlık
<< bkz Mëldar , Nëtvan >>
Mewc / Mevc = Dalga , Dalganın çarpıpta çıkardığı ses
<< bkz Pël 1>>
|
